Tỳ hưu giữ của: Người Việt đang a dua theo Trung Quốc
Tỳ hưu giữ của: Người Việt đang a dua theo Trung Quốc
(Tin tức thời sự) - Chúng ta chạy theo những vật mà chính mình cũng chẳng hiểu nó như thế nào, Thượng tọa Thích Thanh Huân, trụ trì chùa Pháp Vân bày tỏ.
PV:- Vừa qua, trước thực trạng cổng chùa, khu di tích, công sở bày sư tử đá, tỳ hưu có hình dáng theo mẫu Trung Quốc, châu Âu; Bộ VHTT&DL đã có công văn chỉ đạo các Ban, Ngành, Sở VHTT&DL, các cơ quan đơn vị về việc không sử dụng biểu tượng, sản phẩm, linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam. Quan điểm của thầy ra sao trước sự vào cuộc này của Bộ?
Thượng tọa Thích Thanh Huân:- Theo tôi nghĩ văn hóa được thể hiện ở rất nhiều khía cạnh trong cuộc sống, nó biểu hiện trong nếp sống thuần phong mỹ tục, cách ứng xử với nhau trong cuộc sống hàng ngày, là cái hồn của mỗi dân tộc.
Hồn của dân tộc mà lớn có sức sống mãnh liệt thì nó sẽ chuyển hóa những yếu tố khác (ngoại lai) thành của mình, tô bồi cho văn hóa bản địa, sự giao thoa văn hóa này mang tính tích cực, và những gì không phù hợp với tâm thức của cộng đồng thì nó chỉ có mặt nhất thời rồi sẽ mờ nhạt biến mất.
Đối với các khu di tích, đình , đền, chùa... là nơi chứa tải văn hóa vật thể và phi vật thể của cộng đồng từ những thế hệ trước, càng cần ý thức khi tiếp nhận những cái mới, đừng để sự xáo trộn “cãi nhau” trong không gian văn hóa. Vì vậy, các cơ quan chức năng cần có hướng dẫn thường xuyên, nâng cao nhận thức cho người dân. Phát hiện kịp thời và cảnh báo cho quần chúng đừng để sự việc phát triển tràn lan, lúc đó mới xử lý thì đã muộn.
Nếu quan sát ngoài thị trường thì không chỉ sư tử đá, mà còn nhiều hình tượng khác, vật liệu khác cũng đang được người dân làm và bày bán, người dân chỉ chạy theo thị hiếu chứ không phân biệt được cái gì nên làm, cái gì không nên làm, phù hợp hay không phù hợp.
Văn hóa sản sinh trong quá trình vận động phát triển và giao lưu của con người cả về mặt không gian và thời gian, chúng ta cần chắt lọc cái gì hay thì vẫn lên tiếp nhận, chứ không phải cứ nước ngoài là mình không tiếp thu, bởi cái gì hay thì vẫn có thể lấy, nhưng nó phải hài hòa với tâm thức của người Việt.
Trong một số đền, đình, chùa, di tích cổ chúng ta bắt gặp hình ảnh của những con vật như cá sấu, sư tử, kỳ lân… tôi nghĩ lúc đầu chưa chắc nó đã là sản phẩm sinh ra trên đất Việt, nhưng đã được ông cha ta “ thuần hóa” thổi vào đó thành những linh vật rất có hồn người Việt.
| Thấy người Trung Quốc tin con tỳ hưu giữ của, dân mình cũng chạy theo sử dụng |
PV:- Thưa thầy, trước đây, trong chùa có sử dụng biểu tượng con sư tử hay không, nó xuất hiện từ khi nào?
Thượng tọa Thích Thanh Huân:- Hình ảnh liên quan đến sư tử chúng tôi được nhìn thấy ở trên cột đá do vua A Dục ( người Ấn Độ) tạc trên cột đá. Đó là hình tượng của bốn(04) đầu Sư tử quay ra bốn hướng, có lẽ xuất phát từ ví dụ hình ảnh Đức Phật nói giáo pháp của Ngài được ví như tiếng rống của sư tử hơn các loài thú khác và hình tượng Bồ tát Văn Thù (biểu trưng cho trí tuệ) cũng cưỡi trên lưng sư tử tượng trưng cho sức mạnh của trí tuệ.
Một số chùa nam tông ở miền nam trong kiến trúc có hình ảnh của sư tử và chùa cổ ở niềm bắc cũng có những con vật như voi, hổ, sư tử . . . những con vật này trông không dữ, đường nét đắp vẽ hài hòa, uyển chuyển, hiền lành như đã được thuần phục.
PV:- Thưa thầy, nghiêm cấm sử dụng sư tử của Trung Quốc, nhưng có nhiều người thắc mắc rốt cục sư tử của Việt Nam hình thù trông như thế nào, thầy có thể mô tả hay không?
Thượng tọa Thích Thanh Huân: Sư tử là loài được xem như là chúa trong các loài thú, nó tượng trưng cho sức mạnh, quyết liệt, sự khôn ngoan và uy dũng, nên nhiều nước trên thế giới như : Pháp, Trung Quốc, Đài Loan, Singapore, họ làm hình tượng của sư tử đặt ở những nơi công sở, cầu đường, thư viện…
Những năm gần đây ở Việt Nam sư tử đá được bày bán rất nhiều, nếu sư tử là biểu tượng của sức mạnh thì nó đâu có xấu? mọi người mua về trưng bày chỉ nghĩ để làm cho đẹp, cho uy nghiêm, theo sở thích của mình. Chúng ta nên khuyến cáo mọi người, các cơ sở sản xuất tạo nên sư tử có hồn người Việt, đừng đơn điệu máy móc làm theo những mẫu ở đâu đó.
Hình ảnh phổ biến trong kiến trúc đình chùa Việt Nam (đồng bằng bắc bộ) là những con vật như: long, ly, quy, phượng, long mã... và đặc biệt con Nghê là sự sáng tạo chuyển hóa từ con sư tử, được linh hóa và được thể hiện ở nhiều nơi trong chùa.
Thiết nghĩ, văn hóa rất cần sự giao thoa, nhưng chúng ta phải làm sao cho nó không bị mất bản chất thì mới là giao thoa đúng nghĩa. Mỗi sản phẩm mang tính văn hóa thì làm sao phải thổi được hồn văn hóa người Việt vào đó, nếu copy hoàn toàn hình ảnh ngoại lai, thì thật nguy hiểm và đáng sợ cho sự khô cằn!
Cũng như tượng Đức Phật Thích Ca ở các nước khác nhau thì tượng Phật cũng khác nhau, đó là biểu hiện đặc trưng của văn hóa. Xã hội không ngừng vận động, văn hóa cũng không ngừng biến đổi. Đó là thử thách mà chúng ta phải đối mặt và có trách nhiệm để xây dựng cộng đồng văn hóa tốt đẹp.
PV:- Hiện nay tại rất nhiều đình, chùa đều đặt sư tử trước cửa, cụ thể như chùa Vân Hồ, chùa Phật tích...Bên giáo hội phật giáo có quy định nào cấm việc sử dụng các linh vật này hay không? Chúng ta có nắm bắt được là sư tử đá được đưa vào sử dụng trong đình, chùa Việt từ khi nào hay không, thưa thầy?
Thượng tọa Thích Thanh Huân:- Hình tượng các con vật hoặc linh vật trong không gian văn hóa kiến trúc chùa tháp Việt Nam có từ khi nào tôi không nắm rõ, nhưng có thể thấy hình tượng các con vật trong đó có sư tử ở các chùa vùng đồng bằng bắc bộ như : Phật Tích (Bắc Ninh), chùa Bà Tấm (Hà Nội), chùa Linh Ứng (Thái Bình), chùa Trăm Gian ( Hải Dương)… những con vật này đều hiền hòa, hoặc được linh thiêng hóa ở trong chùa làm tôn nghiêm cho cảnh Phật, tôi nghĩ chúng ta cần trân trọng gìn giữ và phát huy.
Theo tôi được biết thì Giáo hội Phật giáo Việt Nam không có qui định cấm việc sử dụng các linh vật này hay không. Tuy nhiên là tu sĩ Phật giáo chúng tôi luôn ý thức trong việc bảo tồn văn hóa vật thể/phi vật thể của Phật giáo góp phần tô bồi cho dòng chảy chung của văn hóa dân tộc.
PV:- Theo nhiều chuyên gia văn hóa, cũng như nhà phong thủy thì việc để sư tử đá trước đền, chùa là một hình thức tối kỵ bởi sư tử đá xung sát khí rất mạnh nên không thích hợp với đình chùa. Quan điểm của thầy ra sao?
Thượng tọa Thích Thanh Huân:- Quan niệm của mỗi người, mỗi nhà phong thủy lại khác nhau, người thì bảo như này mới đẹp, người thì bảo phải như thế kia mới tốt. Đấy mới chỉ là những hòn đá, chưa nói đến các con vật.
Thực ra tôi thấy khi đặt con vật ở đấy có thích hợp với cảnh quan, với không gian đó hay không mới quan trọng, còn nói đến sát khí thì vô cùng lắm.
Có người hỏi tại sao ở chùa (cửa Phật từ bi) lại có những pho tượng (thần Hộ Pháp) ghê sợ đến thế? có người cho rằng phải hung dữ (có sát khí) thì mới trấn át được tà khí.
Bản thân những con sư tử vô tri vô giác không làm gì nên tội, tuy nhiên sư tử trong khuôn viên chùa nên có nét gần gũi hiền hòa, như những con vật đã được thuần phục.
Hình ảnh biểu trưng của tôn giáo trong đó chứa đựng những ý nghĩa sâu sắc mà bình thường chúng ta không thấy hết được. Theo tôi điều quan trọng là có hợp với không gian tâm linh, văn hóa hay không, đó mới là điều đáng bàn. Nó thể hiện ý thức văn hóa và nhận thức của mỗi người về vấn đề này.
PV:- Như vậy, có thể thấy người dân có nhu cầu cung tiến nhiều, nhưng họ lại không có đủ nhận thức, không được tuyên truyền đủ để hiểu hết về đúng những hiện vật, lễ vật thuần Việt. Mặt khác, có khi chính các nhà tâm linh, phong thủy cũng là người khuyên họ nên đặt mua những hiện vật như thế. Thầy có ý kiến thế nào về những trường hợp này?
Thượng tọa Thích Thanh Huân:- Khi người dân đến các nơi thắng tích, văn hóa tín ngưỡng, hoặc cơ sở tôn giáo, tùy theo điều kiện và sự phát tâm của họ mà có hiện vật tiến cúng, phần nhiều là do sự mách bảo của người khác, hoặc do trào lưu thấy người khác mua thì mình cũng mua, ít có người ý thức nghĩ những hiện vật tiến cúng có chứa tải văn hóa thuần Việt hay không, chưa kể như câu hỏi chị nêu là họ được người khác khuyên nên đặt mua những hiện vật như vậy.
Chính điều này đã dẫn tới những nơi cơ sở văn hóa bày lễ những vật ngoại lai không phù hợp đi mất sự trang nghiêm.
Theo tôi trước khi có ý định cung tiến một vật thờ đến cơ sở văn hóa tín ngưỡng … thì nên trao đổi với người có trách nhiệm để được hướng dẫn sao cho phù hợp với không gian tâm linh.
PV:- Việc sử dụng các linh vật như tỳ hưu, sư tử đá có thể hiện, cái suy nghĩ hám tiền của người Việt đang ngày càng thể hiện rõ rệt?
Thượng tọa Thích Thanh Huân:- Mong muốn có cuộc sống sung túc no đủ không phải là xấu, nhiều người nghe nói những con vật như tỳ hưu, thiềm thừ sẽ đem đến tiền của và may mắn, nó tượng trưng cho giàu có, lộc tài thì cũng làm theo.
Có rất nhiều những đồ vật hoặc con vật có thể lấy làm biểu trưng, ước mong đem đến sự đầy đủ như trái cây, ngũ cốc, những con vật thân thiện gần gũi trong cuộc sống mà chúng ta lãng quên, để rồi chạy theo những vật mà chính mình cũng chẳng hiểu nó như thế nào thì cũng cần phải suy nghĩ lại xem có thực là may mắn hay không?
Thấy người Trung Quốc tin con tỳ hưu giữ của, dân mình cũng chạy theo sử dụng, nó thể hiện một câu chuyện đáng buồn đó chính là tính a dua rất lớn. Hãy coi nó là một đồ trang trí, quá tin ở những điều mơ hồ mà trở thành mê tín.
Cuộc sống sẽ khá hơn đặt trên nền tảng của người biết chăm lo vun vén, cần kiệm, xây dựng niềm tin với nhau giúp đỡ nhau chứ đâu phải mấy con vật vô tri vô giác.
-Xin cảm ơn thầy về cuộc trò chuyện!
Thanh Huyền
